Vrijwilligen in het kader van de solidariteit m.b.t. COVID-19: nuttige richtlijnen

Vrijwilligerswerk blijft een schoon ding, natuurlijk. Omdat organisaties en lokale besturen nu plots een spontane vraag krijgen van mensen die ‘iets’ willen doen, mogelijk nog nooit vrijwilligden, het concept onvoldoende kennen, of wat dan ook, zetten we hier enkele raadgevingen op een rij:

De algemene spelregels van de Vrijwilligerswet

  • deze principes blijven gelden, maar zet de kostenvergoedingen gerust opzij, dat is op dit moment niet dé motivatie van mensen om iets te doen
  • er heerst een informatieplicht
  • voor mensen die zich registreren voor de Gratis Verzekering en zo deel uitmaken van de Feitelijke Vereniging #VlaanderenHelpt gelden deze regels ook, d.w.z.
    • uit vrije wil
    • onbezoldigd
    • in min of meer georganiseerd verband: 
      • hier feitelijke vereniging #VlaanderenHelpt
      • of via de gemeente
      • of de organisatie waar ze al dan niet reeds actief waren

 

Opgelet: het is niet omdat er een virus is, dat er nu plots afgeweken kan worden van de Vrijwilligerswet. Vrijwilligen in een profit-organisatie, een WZC dat een BV is, Coöperatieve Vennootschap (met Sociaal Oogmerk), een bedrijf….. KAN NIET.

 

Gratis verzekering

De Vlaamse Regering biedt een Gratis Verzekering aan voor vrijwilligers, maar let ook hier op:

  • het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk vzw controleert de registraties: vrijwilligen voor de eigen partner, moeder, oma,…. is mantelzorg en geen vrijwilligerswerk
  • initiatieven binnen bedrijven: geen vrijwilligerswerk
  • bepaalde activiteiten zijn wellicht erg leuk maar geen vrijwilligerswerk, zoals ‘tekeningen maken’
  • activiteiten die extra risico opleveren: ook deze aanvragen best schrappen
  • alle activiteiten die te maken hebben met babysit en kinderopvang zullen niet gedekt worden door de Gratis Verzekering, dat heeft te maken met duidelijke en pertinente richtlijnen van de Vlaamse Overheid: https://www.zorg-en-gezondheid.be/mijd%20-contact-en-nieuwe-groepen-bij-bijvrijwilligerswerk

 

Platform

Voor de lokale besturen die een platform aanbieden:

  • zorg ervoor dat mensen voldoende gegevens achterlaten: naam, mailadres, telefoonnummer en Rijksregisternnummer
  • respecteer de GDPR regels: wissel niet rechtstreeks persoonsgegevens uit: mensen rechtstreeks met elkaar contact laten opnemen is handig, maar botst met de principes van het Vrijwilligerswerk en GDPR, dus werk daar een systeem voor uit.
  • zorg dat de namen van de mensen op het platform met NIEMAND gedeeld worden. Met webontwikkelaars onderteken je eerst een verwerkingsovereenkomst.
  • check of mensen wel mogen vrijwilligen: wie een vervangingsuitkering ontvangt, dient vaak bepaalde formaliteiten te vervullen.

Goede afspraken goede vrienden

  • zorg ervoor dat elke (nieuwe) vrijwilliger de afspraken respecteert, het gaat om:
    • naleven van de algemene regels van de overheid inzake het bestrijden van het corona-virus
    • regels wat betreft de hygiëne en het wassen van handen
    • geheimhoudings- en discretieplicht: het gaat immers vaak over verzorgende functies in de ruime zin van het woord
    • opvolgen/rapportage aan het lokaal bestuur: het is goed om zowel de vrijwilliger als de hulpvrager op te volgen zodat je kan bijsturen als het nodig is….
    • handelen als een ‘goed huisvader’: er zijn vrijwilligers die uit compassie meer willen doen dan mag/kan: volg dat op: door bv. duidelijke afspraken te maken van hoe ver de taken mogen reiken
    • vrijwilligers die mensen vervoeren: opgelet want de Gratis Verzekering (en andere verzekeringen) bieden hier geen volledige oplossing, attendeer de mensen daar dus op
    • geldzaken: het beste is dat er geen rechtstreekse transacties zijn tussen vrijwilliger en hulpvrager, kan het niet anders maak daar dan duidelijke afspraken over
    • denk eraan dat bepaalde dingen kunnen vallen onder het strafrecht (overtreden van wetten, regels,…): hiervoor is de vrijwilliger natuurlijk niet verzekerd
    • zorg ervoor dat mensen zich bewegen in een veilig vrijwilligersklimaat: geen discriminatie (onder welke vorm of van welke aard dan ook) toelaten
    • overweeg om zowel de vrijwilliger als de hulpvrager een kans te geven ongenoegen of problemen te ventileren
    • bij vragen contacteer je het steunpunt via vlaanderenhelpt@vsvw.be

Bereik je iedereen?

Tot slot nog dit: er worden briefjes uitgedeeld, telefoonnummers bekend gemaakt die mensen met een  hulpvraag kunnen invullen.

Super, maar denk eraan dat de meest kwetsbare mensen wellicht minder talig zijn, minder overweg kunnen met de digitale toepassingen die je aanbiedt.

Zorg ervoor dat ze niet uit de  boot vallen! Dat kan door te overleggen met de mensen van het OCMW, samenlevingsopbouw, CAW’s en zo verder die zicht kunnen hebben op wie misschien hulp nodig heeft maar niet weet hoe die te vragen.